«

»

چاپ این نوشته

حق در دنیای امروز دادنی است یا گرفتنی؟

«زندگی‌‌‌‌‌تنازع بقاست و جز تنازع بقا چیز دیگری نیست، یعنی زندگی جز تلاش کردن هر فرد برای خود و جنگیدن برای منافع خود چیز دیگری نیست! می‌‌‌‌‌دانید این جمله چقدر به بشریت ضربه وارد کرده است؟! می‌‌‌‌‌گویند زندگی جز جنگ و میدان جنگ چیز دیگری نیست. بلکه جمله‌‌‌‌‌ای می‌‌‌‌‌گویند که بعضی هم خیال می‌‌‌‌‌کنند که خیلی حرف درستی است؛ می‌‌‌‌‌گویند: «حق گرفتنی است نه دادنی.» حق، هم گرفتنی است و هم دادنی. اصلًا این جمله که حق را فقط باید گرفت و کسی به تو نمی‌‌‌‌‌دهد، ضمناً تشویق به این است که تو حق را باید بگیری نه اینکه حق را باید بدهی؛ صاحب حق باید بیاید، اگر توانست به زور از تو بگیرد، اگر نتوانست که نتوانست. اما پیغمبران نیامدند این حرف را بزنند. پیغمبران گفتند حق، هم گرفتنی است و هم دادنی؛ یعنی مظلوم و پایمال شده را توصیه کردند به اینکه برو حق را بگیر، و از آن طرف ظالم را وادار کردند علیه خودش قیام کند که حق را بدهد، و در این کار خودشان هم کامیاب و موفق شدند» (آزدی معنوی ص ۳۸)

با توجه به این جملات واقعا جدید و خاص استاد مطهری ، در این دنیای پر از ظلم و جور آیا باز هم حق گرفتنی است یا دادنی؟
به نظر می‌رسد برداشت از این جمله می‌تواند متفاوت باشد. در اصل اینکه حق گرفتنی است و دادنی نیست، مشخص است که به صورت کلی غلط است. درستش را خود استاد فرموده اند ‌حق هم گرفتنی است و هم دادنی.
حالا باید پرسید در چه مواضعی حق گرفتنی است چرا در چه مواضعی حق دادنی. یعنی در کجا لازم است افراد قیام کنند و حق خود را با زور بگیرند و کجا خیر ؟
در دنیای امروز خب می دانیم اکثرا ظالمان حقوق مظلومان را غصب کرده اند و به آنها نمی دهند. پس باید با اتحاد حق را گرفت اما…
اما استاد یک حرف دیگر میزند. می‌گوید اصلا یکی از علل اینکه حق دیگران توسط قدرتمندان غصب می‌شود تکرار و رواج همین جمله است که حق گرفتنی است نه دادنی. یعنی خود این جمله تشویق میکند ظالم را که کار صحیحی کرده ای که حق دیگران را گرفته ای. این مظلوم است که وظیفه دارد تلاش بکند بیاید اگر «توانست» حق خودش را از من بگیرد. یعنی عملا حق با کسی است که زورش بیشتر است. چه ظالم باشد و چه مظلوم! می‌گوید چون زور داری پس حقت است!!
البته این جمله درست است که باعث اتحاد مظلومین برای گرفتن حقشان از ظالم هم میشود اما استاد می‌فرماید همه اش این نیست. از این بالاتر هم داریم. نباید فکر کنیم مکتب انبیا به این ختم می‌شود که یک عده انقلاب کنند حقشان را بگیرند و ظالم را سر جایش بنشانند!! (ممکن است مارکسیسم هم همین طور باشد) نه. بلکه از این بالاتر است. این مکتب، خود ظالمان را هم اصلاح می‌کند. کاری ما می‌کند ظالم خوش با دست خود و گردن کج حق مظلوم را بیاید و بدهد و حاضر هم باشد مجازات شود بخاطر اعمال زشت! این همان مفهوم قیام علیه خود است.
حال سوال این است که آیا این فقط مربوط به جامعه آرمانی است یا خیر ؟ به نظر می‌رسد که خیر. همین الان ما باید از خود شروع کنیم. اگر حق دیگری دستمان است و او هم قدرت بر گرفتن آن ندارد خودمان داوطلبانه حقش را بدهیم. ما باید خودمان اخلاق جامعه آرمانی را از خود شروع کنیم تا برای آنجا آماده شویم.

پیوند یکتا برای این مقاله: http://shms.ir/%d8%ad%d9%82-%d8%af%d8%b1-%d8%af%d9%86%db%8c%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d9%85%d8%b1%d9%88%d8%b2-%d8%af%d8%a7%d8%af%d9%86%db%8c-%d8%a7%d8%b3%d8%aa-%db%8c%d8%a7-%da%af%d8%b1%d9%81%d8%aa%d9%86%db%8c%d8%9f/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*