«

»

چاپ این نوشته

زنان آزاد یا زنان شاغل؟

در این مطلب قصد داریم به یکی از چالش های حول حقوق زن اشاره کنیم و آن مبحث مهم اشتغال زنان است. ابتدا اصل جملات را از شهید استاد مطهری می آوریم:

 

Important!

تساوی حقوق یک مطلب است و تشابه حقوق مطلب دیگر؛ برابری حقوق زن و مرد از نظر ارزشهای مادی و معنوی یک چیز است و همانندی و همشکلی و همسانی چیز دیگر. در این نهضت عمداً یا سهواً «تساوی» به جای «تشابه» به کار رفت و «برابری» با «همانندی» یکی شمرده شد، «کیفیت» تحت الشعاع «کمیت» قرار گرفت، «انسان» بودن زن موجب فراموشی «زن» بودن وی گردید.حقیقت این است که این بی توجهی را نمی توان تنها به حساب یک غفلت فلسفی ناشی از شتابزدگی گذاشت؛ عوامل دیگری نیز در کار بود که می خواست از عنوان «آزادی» و «تساوی» زن استفاده کند.یکی از آن عوامل این بود که مطامع سرمایه داران در این جریان بی دخالت نبود. کارخانه داران برای اینکه زن را از خانه به کارخانه بکشند و از نیروی اقتصادی او بهره کشی کنند، حقوق زن، استقلال اقتصادی زن، آزادی زن، تساوی حقوق زن با مرد را عنوان کردند و آنها بودند که توانستند به این خواسته ها رسمیت قانونی بدهند.

ویل دورانت در فصل نهم از کتاب لذات فلسفه پس از نقل برخی نظریات تحقیرآمیز نسبت به زن از ارسطو و نیچه و شوپنهاور و برخی کتب مقدس یهود و اشاره به اینکه در انقلاب فرانسه با آنکه سخن از آزادی زن هم بود اما عملاً هیچ تغییری رخ نداد، می گوید: «تا حدود سال ۱۹۰۰ زن به سختی دارای حقی بود که مرد ناگزیر باشد از روی قانون آن را محترم بدارد» . آنگاه در باره ی علل تغییر وضع زن در قرن بیستم بحث می کند، می گوید: «آزادی زن از عوارض انقلاب صنعتی است» . سپس به سخن خود چنین ادامه می دهد:«. . . زنان کارگران ارزانتری بودند و کارفرمایان آنان را بر مردان سرکش سنگین قیمت ترجیح می دادند. یک قرن پیش در انگلستان کار پیدا کردن بر مردان دشوار گشت اما اعلانها از آنان می خواست که زنان و کودکان خود را به کارخانه ها بفرستند. . . نخستین قدم برای آزادی مادران بزرگ ما قانون ۱۸۸۲ بود. به موجب این قانون، زنان بریتانیای کبیر از امتیاز بی سابقه ای برخوردار می شدند و آن اینکه پولی را که به دست می آوردند حق داشتند که برای خود نگه دارند [۱]. این قانون اخلاقی عالی مسیحی را کارخانه داران مجلس عوام وضع کردند تا بتوانند زنان انگلستان را به کارخانه ها بکشانند. از آن سال تا به امسال سودجویی مقاومت ناپذیری آنان را از بندگی و جان کندن در خانه رهانیده، گرفتار جان کندن در مغازه و کارخانه کرده است. . . » [۲] تکامل ماشینیسم و رشد روزافزون تولید به میزان بیش از حد نیاز واقعی انسانها و ضرورت تحمیل بر مصرف کننده با هزاران افسون و نیرنگ و فوریت استخدام همه ی وسایل سمعی و بصری و فکری و احساسی و ذوقی و هنری و شهوانی برای تبدیل انسانها به صورت عامل بی اراده ی مصرف، بار دیگر ایجاب کرد که سرمایه داری از وجود زن بهره کشی کند اما نه از نیروی بدنی و قدرت کار زن به صورت یک کارگر ساده و شریک با مرد در تولید، بلکه از نیروی جاذبه و زیبایی او و از گرو گذاشتن شرافت و حیثیتش و از قدرت افسونگری او در تسخیر اندیشه ها و اراده ها و مسخ آنها و در تحمیل مصرف بر مصرف کننده، و بدیهی است که همه ی اینها به حساب آزادی او و تساوی اش با مرد گذاشته شد.

مجموعه آثار شهید مطهری . ج۱۹، ص: ۳۲

با توجه به مطالب بالا، در جامعه امروزی پس از پیروزی انقلاب اسلامی، چند مشکل و چالش در این قضیه وجود دارد:
۱- در قانون و فرهنگ اسلام و ایران تامین کننده معاش خانواده مرد است و پیرو این نقش مرد شکل گرفته و جایگاه و نحوه تعامل او با بقیه اعضای خانواده تقریبا مشخص شده است. مرد نان آور است و این یک نقش مهم عاطفی و اجتماعی در خانواده به او میداده است.
از طرفی در خود اسلام کار اقتصادی کردن برای زنان نه تنها بد شمرده نشده بلکه طبق آیه قرآن اکتساب به زن هم مربوط میشود. للنسا نصیب مما اکتسبن. علما و مراجع هم در مورد کار کردن اقتصادی زنان نظر مثبت یا حداقل ممتنعی دارند. حتی نگاه شهید استاد مطهری هم نسبت به قضیه اشتغال زنان تا حدی مثبت است و با حفظ حدود و مراعات قوانین، زن را توصیه می کند که از استعدادهای خود استفاده کند و گول کسانی را نخورد که با بهانه های مذهبی و غیر مذهبی او را از شکوفایی استعدادهای خود باز می دارند.
۲- ما از طرفی با اختلاط زن و مرد در جامعه مشکل داریم و از طرفی امورات زنان در جامعه زیاد شده است. اگر جدا سازی کنیم که نیاز شدید به نیروی زن داریم و اگر جدا نکنیم که اختلاط است و اگر فقط مردان باشند باز فساد آور است چون مراجعه کننده در بسیاری موارد زن است.
۳- ما از طرفی نمی خواهیم زن قطب اقتصادی خانواده گردد و از نظر ما فساد زا است و قیومیت مرد را زیر سوال می برد و از طرف دیگر نمی توان حکم کرد که امورات زنان را زنانی انجام دهند که پولی دریافت نکنند. 
۴- از طرفی نمی توان تحصیل را جنسیتی کرد یا رشته های خاصی را به زنان و رشته های دیگری را به مردان اختصاص داد زیرا ازادی علمی زیر سوال می رود
۵- از طرفی نهادهای اقتصادی و فرهنگی جامعه گرایش بسیار زیادی به جذب زنان و دختران برای خود دارند و از طرف دیگر این امر برای آینده جامعه و خانواده موجب ضررهای جبران ناپذیر می گردد.
۶- از طرف دیگر توصیه هایی از ائمه و بزرگان دین آمده است که در تقسیم کار زندگی حضرت علی ع و حضرت زهرا س، نقش حضرت زهرا کارهای داخل منزل بود و این تقسیم کار توسط شخص نبی مکرم وضع شده بود.
از طرفی زنان ایران بطور فرهنگی یک وظیفه دیگر هم دارند که آن بحث خانه داری و بچه داری است که ما به ازای آن در جوامع دیگر شغل تعریف شده است. یعنی عملا زنانی که در کشور به اصطلاح سر کار می روند دو شغل دارند. شغل اولشان خانه داری -بچه داری است اما بصورت نیمه وقت و سپس شغل دوم آنها آن کار بیرون از منزل است.
در کنار این چالش ها نگاه غرب هم قابل توجه است. غرب سالها سعی بر این دارد که اشتغال را یکی از حقوق مسلم زنان جا بیندازد و دعوت کند که همه یه سر کار بروند یا دارای فعالیت اجتماعی  باشند.
نهایت امر سوال کاربردی که پیش می آید این است که جامعه مذهبی امروز کشور ایران، باید چه کند؟ آیا باید تلاش روز افزون کند که زنان خود را سر مشاغل و کارها بفرستد و این امر خوب و مثبت تلقی می شود یا این که نه باید سعی کند خانه داری و بچه داری را تقویت نماید و زنان را منع کند از حضور در محل های کاری؟ یا این که زنان باید هر دو را انجام دهند که یک فشار مضاعف است و چگونه آن را تحمل کنند؟ یا این که آیا باید محیط های کاری و تحصیلی مختلط را جدا کرد یا نکرد؟ آیا حضور زنان و مردان در یک محیط تحصیلی و کاری فساد ایجاد می کند یا نمی کند؟ (صرفنظر از حجاب و پوشش و روابط درست و نادرست)

 

پیوند یکتا برای این مقاله: http://shms.ir/%d8%b2%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%a2%d8%b2%d8%a7%d8%af-%db%8c%d8%a7-%d8%b2%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%b4%d8%a7%d8%ba%d9%84%d8%9f/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*